روش مونته‌سوری و نظریه هوش‌های چندگانه گاردنر

 آیا تا به حال به این فکر کرده‌اید که چرا برخی کودکان با یک روش آموزشی خاص، شکوفا می‌شوند و برخی دیگر خیر؟ شاید پاسخ این پرسش، در این نکته نهفته باشد که هر کودک، دنیایی از استعدادها و توانایی‌های منحصربه‌فرد است که برای شکوفایی، به رویکردی همه‌جانبه و متنوع نیاز دارد. دو اندیشمند برجسته، ماریا مونته‌سوری (۱۸۷۰-۱۹۵۲) و هاوارد گاردنر (متولد ۱۹۴۳)، هر کدام به‌گونه‌ای این حقیقت را کشف کرده‌اند و دیدگاه‌های آنها، به طرز شگفت‌آوری مکمل یکدیگر است. در این مقاله، به بررسی نقاط اشتراک و تطبیق این دو رویکرد می‌پردازیم و خواهیم دید که چگونه در یک کلاس آنلاین می‌توان از این هم‌آوایی برای پرورش یک کودک دو زبانه بهره برد. فراسوی هوش به‌ر؛ نگاهی به بنیان‌های فکری هر دو اندیشمند، نگاه‌شان را فراتر از مفهوم سنتی و محدود ضریب هوشی (IQ) گسترش داده‌اند.

مونته‌سوری در اوایل قرن بیستم با مشاهده‌ی دقیق کودکان، دریافت که یادگیری از طریق حواس و تجربه‌ی مستقیم، راهی برای شکوفایی استعدادهای نهفته است . او محیطی «آماده» طراحی کرد که در آن کودکان با آزادی، به کشف و یادگیری می‌پرداختند. دهه‌ها بعد، هاوارد گاردنر با نظریه‌ی «هوش‌های چندگانه» خود، این نگاه را به چالش کشید و استدلال کرد که هوش، پدیده‌ای واحد نیست، بلکه شامل توانایی‌های متنوعی مانند هوش زبانی، منطقی-ریاضی، فضایی، بدنی-جنبشی، موسیقایی، میان‌فردی، درون‌فردی و طبیعت‌گرا است . به باور گاردنر، نظام‌های آموزشی سنتی تنها به پرورش هوش زبانی و منطقی-ریاضی می‌پردازند و سایر استعدادهای کودکان را نادیده می‌گیرند .

نقاط اشتراک؛ دو نگاه، یک هدف پژوهش‌ها نشان داده‌اند که دیدگاه مونته‌سوری و گاردنر در اهداف کلان و باورهای بنیادین، اشتراکات قابل‌توجهی دارند . هر دو به جایگاه والای انسان و توانایی‌های نامحدود او باور دارند و معتقدند که وظیفه‌ی تعلیم و تربیت، فراهم‌آوردن زمینه‌ی پرورش تمام ابعاد وجودی کودک است . هدف نهایی هر دو رویکرد، تربیت افرادی است که نه‌تنها دانش و مهارت دارند، بلکه متفکرانی مستقل، خلاق، مسئول و دارای همدلی و احترام به دیگران هستند . این اشتراکات در عمل نیز خود را نشان می‌دهد: · **محیط «آماده» و «منصفانه» هر دو روش به دنبال ایجاد محیطی هستند که در آن کودک بتواند بر اساس علاقه و توانایی‌های خود، به کشف و یادگیری بپردازد . در روش مونته‌سوری، این «محیط آماده» با ابزارهای حسی و فعالیت‌های عملی طراحی می‌شود. رویکرد گاردنر نیز با ارائه‌ی فعالیت‌های متنوع در حوزه‌های مختلف هوش، به دنبال خلق فرصت‌های یادگیری «منصفانه» است تا هر کودک بتواند استعداد خود را بروز دهد . · **نقش راهنما و مشاهده‌گر در هر دو رویکرد، معلم به‌عنوان یک راهنما و تسهیل‌گر عمل می‌کند که با مشاهده‌ی دقیق، نیازها و علایق کودک را شناسایی و زمینه‌ی شکوفایی او را فراهم می‌کند، نه اینکه صرفاً به انتقال اطلاعات بپردازد . این نقش، با مفهوم «فرد آگاه‌تر» (MKO) از نظریه‌ی ویگوتسکی نیز هماهنگ است. ·

ارزیابی پویا و فردی به جای آزمون‌های استاندارد و یکسان، این روش‌ها بر ارزیابی پویا و مستمر از طریق مشاهده و پرونده‌ی کاری (پورتفولیو) تأکید دارند تا تصویری واقعی و همه‌جانبه از توانایی‌های هر کودک ارائه دهند . چگونه این هم‌آوایی در یک آموزشگاه زبان کودک به کار گرفته می‌شود؟ در یک آموزش دو زبانه آنلاین که از این دو رویکرد الهام می‌گیرد، یادگیری به تجربه‌ای شخصی‌سازی‌شده تبدیل می‌شود. به‌جای آموزش یکسان به همه، مربی با طراحی فعالیت‌های متنوع، به کودکان فرصت می‌دهد تا از طریق هوش برتر خود، زبان را تجربه کنند.

برای مثال:  یک کودک دو زبانه با هوش فضایی-بصری، از طریق کارت‌های تصویری و نقاشی، کلمات جدید را یاد می‌گیرد. کودکی دیگر با هوش بدنی-جنبشی، از طریق بازی‌های حرکتی و نمایش، مفاهیم زبانی را درونی می‌سازد. · و کودکی با هوش موسیقایی، از آهنگ‌ها و ریتم برای یادگیری ساختارهای زبانی استفاده می‌کند . این روش که با اصول یادگیری چندحسی و یادگیری از طریق بازی هماهنگ است، فیلتر عاطفی را کاهش داده و انگیزه را افزایش می‌دهد. کلاس‌های آموزشگاه زبان کودک که بر پایه‌ی این اصول طراحی می‌شوند، با فراهم‌آوردن فضایی امن و گروه‌های کوچک، به هر کودک اجازه می‌دهند تا با سرعت خود و در مسیر علایقش پیش برود. آموزش غیرمستقیم در این فضا، به کشف و تجربه تبدیل می‌شود که عمیق‌ترین و ماندگارترین نوع یادگیری است .

جمع‌بندی و دعوت به اقدام هم‌آوایی روش مونته‌سوری و نظریه هوش‌های چندگانه، تصویری روشن از یک نظام آموزشی ایده‌آل ارائه می‌دهد؛ نظامی که در آن هر کودک به‌عنوان یک موجود منحصربه‌فرد دیده می‌شود و تمام ابعاد وجودی او برای شکوفایی فرصت می‌یابد. این رویکرد، که امروزه توسط پژوهشگران برجسته‌ای در دانشگاه‌هایی مانند دانشگاه یاگیلونیان لهستان مورد بررسی و تأیید قرار گرفته ، پاسخی است به نیازهای آموزشی دنیای پیچیده‌ی امروز. اگر به‌دنبال محیطی هستید که با بهره‌گیری از این اصول علمی و انسانی، زبانی را به‌شیرینی و عمق به کودک شما آموزش دهد، آکادمی ۴ تا ۷ ساله‌ها با ۲۳ سال تجربه، فضایی ایده‌آل برای آغاز این سفر پرماجرا فراهم آورده است.